Η ανωνυμία.
Όσο μεγαλώνω, τόσο διαπιστώνω πως η χειρότερη κατάρα είναι το να γεννιέσαι κορίτσι: όχι η φτώχεια, διότι είναι αναπόφευκτο να μην υπάρχει σε ένα πετυχημένο καπιταλιστικό σύστημα· όχι ο πόνος, διότι είναι αδύνατον να υπάρξει η ζωή χωρίς αυτόν· όχι ο θάνατος, διότι είναι όλα παροδικά, όσο και αν προσπαθούμε να το απαρνηθούμε ή να το αγνοήσουμε· αλλά να είσαι γυναίκα· να είσαι ένας άνθρωπος σε έναν κόσμο απάνθρωπο. Και πράγματι, δεν ξέρω πως να νιώσω με μια τέτοια διαπίστωση…
Για πολλούς αιώνες η γυναίκα ήταν καταδικασμένη να ζει στην ανωνυμία, στην ασάφεια, στο περιθώριο· να επιβιώνει σιωπηρή κάτω από το αόρατο πέπλο· μέσα σε μια αντρική ιδέα, που τόσο παθιασμένα γραφόταν στα βιβλία. Η γυναίκα ήταν μια άπιαστη φαντασίωση, η οποία την σκλάβωνε και την παγίδευε στην πραγματική της ζωή· μια μυθοπλασία που δεν καταλάβαινε αλλά ήταν υποχρεωμένη να ακολουθεί, χωρίς να την αμφισβητεί γιατί οι σπουδαίοι ήξεραν πολύ καλύτερα τι εστί γυναίκα από την ίδια την γυναίκα.
Όταν αυτό το καταπιεσμένο πνεύμα επαναστάτησε· όταν βγήκε από αυτό το πέπλο και επέτρεψε το φως να το φωτίσει, άστραψε μεμιάς όπως όταν ένα διαμάντι, που παρέμενε καταχωνιασμένο κάτω από την γη για τόσα χρόνια, ξεπροβάλλει ταπεινά την πολυδιάστατη κορυφή του· σαν ένα μακρινό αστέρι που έδειξε τα πρώτα σημάδια ζωής του μέσα στο απέραντο ψυχρό σκότος· σαν ένας μυτερός βράχος που αναβλύζει σιγά σιγά από τα βάθη της θάλασσας, σηματοδοτώντας την ύπαρξη ενός ολόκληρου, νέου νησιού. Αναγεννήθηκε η γυναικεία φύση· ένας ολόκληρος πολιτισμός· μια πλούσια και διαφορετική ζωή. Αλλά αυτό το διαμάντι δεν καταφέρνει να αποτραβηχτεί από κάτι γερό· το πολύχρωμο άστρο παραμένει άγνωστο γιατί δεν υπήρξαν ποτέ τα μέσα να το μελετήσουν· το νησί δεν αναδύεται χωρίς την τρομερή, αναστατωμένη βροντή της γης· και η γυναίκα έμεινε ανώνυμη και εξαρτώμενη από κάθε λογής αντρικής πολυτέλειας. Αρχικά τα δικαιώματα της έγιναν ίσα με τον άντρα, τα γνωστά, πλέον, κοινά ανθρώπινα δικαιώματα – τι ειρωνία! Έπειτα τα δημιουργήματα της στηρίζοταν σε αντρικά ονόματα ώστε να θεωρηθούν σοβαρά, άξια για διερεύνηση ή για επιβράδευση· «γράφεις πολύ καλά, σαν άντρας»· «σκέφτεσαι διαφορετικά, όπως ένας άντρας»· «έχεις καλή αίσθηση του χιούμορ, πράγμα που το κάνει πολύ καλά ένας άντρας»· όλα όσα θα κάνει μια γυναίκα, όλα όσα θα καταφέρει μόνη της, θα συγκρίνονται πάντα με έναν αόριστο και άγνωστο άντρα – μα, ποιος είναι τελικά;
Δεν είναι τυχαίο που οι διαχρονικοί και σπουδαίοι καλλιτέχνες, ιδιώς κάθε λογής συγγραφέας, είχαν μια ιδιαίτερη εμμονή· μια αδυναμία για την γυναικεία ερμηνεία. Δεν είναι τυχαίοι οι τρόποι με τους οποίους προσεγγίζουν την γυναικεία θεότητα· αναλύουν και γράφουν τόσο επιφορτισμένα για την κολαστική θνητή· γιατί το εύρος τους είναι τόσο στενό με δύο άκρα τόσο αιχμηρά; Πόσα «Άπαντα» και άλλα τόσα έργα έχουν γραφτεί πάνω στην ηθική, ιδίως για την αν-ηθική των γυναικών; Πόσα «Απομνημονεύματα» έχουν καταγραφεί με ελλιπές υλικό για την ίδια γυναικεία φύση; – Αλλά, μάλιστα, έχουμε ίσα ανθρώπινα δικαιώματα! Πόσες, ακόμα, ιστορίες, παραμύθια και θρησκευτικές γραφές – πόσο εξουθενωτικό έχει καταντήσει; – εξωραΐζουν το μίσος για τις απελευθερωμένες, γήινες θηλυκές οντότητες ή τον θαυμασμό για την πολύτιμη αυταπάτη της αγνότητας και της «πραγματικής» θηλυκότητας; Μα, πως δεν το είχα σκεφτεί νωρίτερα: ο άγνωστος άντρας που συγκρίνομαι έχει πολλά πρόσωπα, χιλιάδες ονόματα· ο Θεός, αυτολεξεί – και εγώ πως κατάφερα και παρέμεινα δίχως όνομα, μπορεί κανείς να μου πει;
Με αυτή την συνειδητοποίηση που αντιμετωπίζω καθημερινά μέσα στην ημέρα μου καταλήγω όλο και πιο αποφασιστικά στην εξής σκέψη: ο καλλιτέχνης έχει αυτή την ήρεμη δύναμη με την οποία μπορεί να ανατρέψει κάθε εξουσία σε μια αναπάντεχη της στέψη. Παρατηρώντας όλους τους συγγραφείς και τα έργα τους που διαβάζω τα πρωινά, καταλαβαίνω πόσο μεγάλη επιρροή έχουν· με μια λέξη ο κόσμος μπορεί να γκρεμιστεί και να τσακιστεί· με μια πρόταση, πλούσια με σημεία στίξης και με πολύπλοκη φιλοσοφία, μπορεί να ταρακουνίσει ολόκληρη την ψυχολογία· δίχως έλεος σου παρουσιάζουν την μακάβρια ανθρώπινη τραγωδία. Έτσι, με την δύναμη της πένας μου, του μολυβιού μου, του πληκτρολογίου μου και ολάκερη την τεχνολογία θα συνεχίσω την ανιδιοτελή μου δημιουργία· θα αποστραγγίξω την φιλαυτία· θα εκμηδενίσω κάθε εγωιστική επιθυμία.
Το έργο μου θα το υπογράφω με το όνομα που μου έδωσε η δημιουργός μου· ένα όνομα που μου δόθηκε από γυναίκα· από την ίδια μου την μητέρα – όχι από έναν πλασμένο και μυθικό πατέρα. Ένα όνομα που μου δόθηκε προτού γίνω μια υπολογισμένη ιδέα· ένα όνομα που θα αναμετρήσει κάθε άλλη αντρική ιδέα· Мише (Mishe) είναι το κύριο όνομα μου, καθώς, ως η ίδια δημιουργός της ασήμαντης ζωής μου, ακουώ σε άπειρα ονόματα και αποκαλύπτομαι ως κάποια απροσδιοριστία σε αυτή την αντρική κοινωνία. Η ανωνυμία συνεχίζει να επικρατεί, ωστόσο, μόνο στην ουσία γιατί ο μετανοητής-κριτής δεν είχε καμία ανάγκη από τέτοια συγκυρία· και αυτός ο μετανοητής-κριτής, αγαπητέ αναγνώστη, είμαι εγώ· το αδρόγυνο μυαλό· το άφυλο γραπτό· ενώ αφήνομαι να με αδράξει η γυναίκα στα περιβόητα αποτρόπαια.